Close

10 juli 2017

Het Archief Alkmaar en twee jaar open data, een terugblik

Het is inmiddels twee jaar geleden dat wij begonnen zijn met het beschikbaar stellen van delen van onze collectie als open data. Als we nu terugkijken naar wat het vrijgeven van o.a. duizenden afbeeldingen en genealogische gegevens tot nu toe heeft opgeleverd, dan kunnen we zeggen: veel, maar ook weinig!

Van de daken schreeuwen

De afgelopen twee jaar informeerde wij mensen over onze open data via kanalen zoals Facebook, Twitter, Pinterest, archiefalkmaar.nl, historylab.nl, persberichten, krantenartikelen en een anigif-wedstrijd. We zijn zelfs lid geworden van een club met o.a. ondernemers met innovatieve en creatieve beroepen.
Zijn onze beeldcollecties dus zichtbaarder geworden? De inhoud van de collecties wel. Vooral omdat veel beelden nu zonder watermerk gedownload kunnen worden van o.a. onze nieuwe website en Flickr. Hierdoor zijn ze veel te zien zijn op social media (Facebook groepen). Een bronvermelding is echter niet verplicht en daarom profiteert het Archief in naamsbekendheid er zelf nauwelijks van (uitzonderingen daargelaten).

Cijfers en aantallen

Wij weten wel dat de pagina over open data op onze website de afgelopen twee jaar 1200x bekeken is en de speciaal in het leven geroepen website HistoryLab 35.000 bezoekers trok. Informatie over onze open datasets staat ook op data.overheid.nl en opencultuurdata.nl. Van deze laatste twee is het helaas niet mogelijk te zien hoe vaak onze data bekeken of gebruikt is. Wat we ook weten is dat onze genealogische data wordt gebruikt door openarch.nl  en wiewaswie.nl. Via statistieken blijkt dat op openarch.nl onze aktes 160.000 keer bekeken zijn sinds mei 2015. Weergaven op wiewaswie.nl zijn 1,2 miljoen. Tegelijkertijd werden aktes op archiefalkmaar.nl minder bekeken. Onze archiefinventarissen zijn te vinden op archivesportaleurope.net. De afgelopen twee jaar zijn daar 2066 paginaweergaven geweest.

Op Flickr Commons staan inmiddels 2253 afbeeldingen, deze zijn 1,7 miljoen keer bekeken. 178 afbeeldingen op Wikimedia Commons kregen 163.304 weergaves. Ter vergelijking, onze eigen online beeldbank (ca. 70.000 beelden) kreeg 1 miljoen paginaweergaves. In 2015 kozen wij voor een deel van onze publiek domein en CC0-afbeeldingen te plaatsen op Flickr Commons. Dit omdat het via onze eigen online beeldbank nog niet mogelijk was deze beelden aan te bieden op de manier dat wij wilden (gratis en zonder watermerk waar mogelijk). Flickr en Wikimedia geven helaas geen inzicht in het aantal downloads van de afbeeldingen. De verschillende plekken waar wij staan met informatie over onze data sets en de plekken waar daadwerkelijk afbeeldingen en data staat, leverde ook verkeer richting archiefalkmaar.nl op. O.a. via wiewaswie.nl kwamen 14205 bezoekers op onze eigen website, via openarch.nl 9240 bezoekers, via Flickr 291 bezoekers, via data.overheid.nl 64 bezoekers, via Wikimedia 57 bezoekers, via opencultuurdata.nl 53 bezoekers en via archivesportaleurope 1 bezoeker.

Geen hippe apps

Helaas hebben we moeten constateren dat na al deze aandacht en al onze inspanningen, geen gebruik van onze datasets bekend is (los van wiewaswie, openarch en archivesportaleurope). Geen apps of websites door hippe ‘start ups’, geen innovatief gebruik van afbeeldingen of data, geen onderzoekers die hebben laten weten (een deel) onze sets te hebben gebruikt en maar één ondernemer (Gamedia) die heeft laten weten wat te hebben gedaan met een afbeelding. We kwamen overigens nog wel een ondernemer tegen uit Australië die onze publieke domein beelden online te koop aan bood als stock foto’s voor minimaal 15 dollar per stuk!
 Bekijk deze afbeelding in Hir-Res hier.

Wie wil open cultuurdata?

Zit men dus wel te wachten op onze open data? Ondernemers in ons werkgebied lijken er geen behoefte aan te hebben. Na gesprekken met meerdere van hen bleek dat weinig uit zichzelf onze data zullen gaan gebruiken als er niet (snel) geld mee te verdienen is. Men wacht graag op opdrachten waarin dit soort data gebruikt kan worden. Misschien is het ondernemerslandschap in het werkgebied van ons archief anders dan in bijvoorbeeld Amsterdam, Utrecht of Den Haag? In deze plaatsen zie je bijvoorbeeld tijdens hackathons jonge ondernemers en organisaties datasets gebruiken om allerlei apps of andere handige, educatieve of leuke toepassingen te maken. Misschien kan het ook gewoon nog zijn dat we nog niet bekend genoeg zijn bij onze lokale ondernemers.

Zit de gewone burger op onze open data te wachten? 

Niet om er wat actiefs mee te doen lijkt het. Plaatjes downloaden en delen via social media is niet zo’n probleem, maar werkelijk iets maken is nauwelijks voorgekomen. De website HistoryLab.nl was in het leven geroepen om op een laagdrempelige manier de ‘gewone’ man te informeren over de gratis beschikbare data. Ook werden tools en voorbeelden aangereikt ter inspiratie. Het enige wat iets zichtbaard opleverde, was een anigif-wedstrijd met een handjevol inzendingen. Liefhebbers van afbeeldingen zullen wel blij zijn met ons nieuwe beleid. Aangezien het nu veel makkelijker is om gratis aan goede afbeeldingen te komen, zien we nu veel meer van onze foto’s op social media verschijnen. Hiermee bereiken we wel onze doelstelling om een groot publiek kennis te laten maken van de geschiedenis van de regio.

Ligt het aan ons?

Doen wij het helemaal fout? Bieden we oninteressante data? Bereiken we te weinig of de verkeerde mensen?  Of zit men in onze regio helemaal niet te wachten op open cultuurdata? Na twee jaar experimenteren zijn we van mening dat we niet moeten stoppen. Alleen de verwachtingen zijn niet meer zoals twee jaar geleden, al waren we altijd al wat sceptisch over het gebruik van onze open data. Onze collectie en bereik zijn namelijk niet als die van het Rijksmuseum of het Nationaal Archief. Ook de demografie van onze regio zal van invloed zijn geweest de afgelopen jaren.

We blijven monitoren. We blijven datasets maken. We blijven inzetten op open data. We blijven het communiceren via alle mogelijke kanalen. We sluiten ons aan bij steeds meer platformen (Google Cultural Institute, Netwerk Oorlogsbronnen, Europeana). Niet omdat het moet, maar omdat we zien dat we op deze manier met niet heel veel inspanning het potentiële bereik van onze collecties gigantisch kunnen vergroten. We blijven echter wel nuchter en zien onze inspanningen niet als iets wat de wereld zal veranderen, ondernemers rijk zal maken of innovatie naar een hoger niveau zal tillen. Hopelijk hebben we het mis…

Reacties

Deze blog staat ook op hét forum voor archieven: archief 2.0. Onder dit verhaal zijn ook enkele interessant reacties geplaatst door open data experts uit de archiefwereld. Klik hier, daar kan je ze lezen.

Wil je meer weten over onze open data? Laat het ons dan weten via opendata@archiefalkmaar.nl of kijk op onze website!

Dit is een gastblog van #clubcaas-lid Mark Alphenaar van Regionaal Archief Alkmaar – www.regionaalarchiefalkmaar.nl.